---
title: "Macy's bị giấu chi phí giao hàng: bài học vượt kiểm soát"
description: "Hồ sơ 8-K của Macy's: một nhân viên giấu khoảng 151 triệu USD chi phí từ quý IV/2021 đến quý III/2024. Đọc kỹ hồ sơ, rút bảng kiểm cho SME."
url: "https://staging.khoi.co.uk/blog/macys-vuot-kiem-soat-chi-phi"
lang: vi
author: "Lê Quốc Khôi"
date: 2026-11-03
updated: 2026-11-03
topics: ["Đạo đức & quản trị công ty"]
tags: ["Macy's", "Kiểm soát nội bộ", "Vượt quyền kiểm soát", "Bút toán dồn tích", "Rủi ro gian lận"]
---

# Chi phí 151 triệu USD bị giấu ở Macy's: một người vượt kiểm soát

## Tóm tắt nhanh

- Ngày 25/11/2024 Macy's hoãn công bố kết quả quý III và nói một nhân viên phụ trách kế toán chi phí giao hàng gói nhỏ đã cố ý ghi bút toán dồn tích sai để giấu khoảng 132 đến 154 triệu USD (Macy's, Inc., 2024, Other Corporate Developments).
- Báo cáo 8-K ngày 11/12/2024 chốt khoảng 151 triệu USD cộng dồn từ quý IV/2021 đến quý III/2024, kèm việc làm giả chứng từ gốc; cùng kỳ công ty ghi nhận khoảng 4,36 tỷ USD chi phí giao hàng (Macy's, Inc., 2024, Item 2.02; Macy's, Inc., 2024, Other Corporate Developments).
- Yếu kém trọng yếu mà công ty nêu là lỗi thiết kế: kiểm soát bút toán thủ công và đối chiếu khoản phải trả dồn tích không xét đến việc nhân viên có thể lách (Macy's, Inc., 2024, Item 8.01).
- Theo bảng tóm tắt framework của site, kiểm soát ngăn ngừa có thể bị vô hiệu bởi vượt quyền, còn kiểm soát phát hiện đến muộn [Ba loại hoạt động kiểm soát](https://staging.khoi.co.uk/framework/control-activity-types). Theo cách tôi đọc, đó là lý do đối chiếu cuối tháng chưa đủ.
- Bảng kiểm năm việc cho SME là suy luận của tôi, không phải lời khuyên của Macy's. Công ty phân phối trong ví dụ là giả định, do tôi bịa.

Ngày 25/11/2024, Macy's, chuỗi bách hoá niêm yết trên sàn New York, hoãn công bố kết quả quý III để chờ một cuộc điều tra độc lập về chi phí giao hàng (Macy's, Inc., 2024). Mười sáu ngày sau, báo cáo 8-K nộp SEC cho biết điều tra tìm ra gì. Nếu bạn là giám đốc tài chính hoặc chủ SME và yên tâm vì cuối tháng nào kế toán cũng đối chiếu số dư, ca này đáng đọc: [hồ sơ vụ việc](https://staging.khoi.co.uk/case/macys-expense-concealment) cho thấy kiểm soát được thiết kế mà không tính đến người lách nó có thể để sai sót kéo dài 12 quý. Hồ sơ không nêu tên người nhân viên, và bài này cũng không.

## Macy's đã công bố điều gì, và con số nào đáng dùng?

Con số đáng dùng là khoảng 151 triệu USD trong 8-K ngày 11/12/2024. Khoảng 132 đến 154 triệu USD trong thông cáo ngày 25/11 là ước tính khi điều tra còn đang chạy (Macy's, Inc., 2024, Other Corporate Developments; Macy's, Inc., 2024, Item 2.02).

Theo 8-K, một nhân viên duy nhất phụ trách kế toán chi phí giao hàng gói nhỏ đã cố ý ghi bút toán dồn tích sai và làm giả chứng từ gốc, để giấu khoảng 151 triệu USD chi phí giao hàng cộng dồn từ quý IV/2021 đến quý III/2024 (Macy's, Inc., 2024, Item 2.02). Tôi đếm đó là 12 quý tài chính. Chi phí giao hàng là một phần của giá vốn hàng bán; vấn đề lộ ra khi công ty lập báo cáo quý III chưa kiểm toán, ở một tài khoản dồn tích (Macy's, Inc., 2024, Item 2.02). Trong cùng kỳ, Macy's ghi nhận khoảng 4,36 tỷ USD chi phí giao hàng (Macy's, Inc., 2024, Other Corporate Developments). Theo phép chia của tôi, 151 triệu USD là khoảng 3,5% khoản đó; hồ sơ tôi đọc không nói khoản đó đã gồm phần bị giấu hay chưa.

Hồ sơ mô tả việc che chi phí, không mô tả việc rút tiền. Thông cáo nói không có dấu hiệu bút toán sai ảnh hưởng đến quản lý tiền mặt hay thanh toán nhà cung cấp, người đó không còn làm ở công ty, và điều tra chưa thấy nhân viên nào khác liên quan (Macy's, Inc., 2024, Other Corporate Developments).

## Công ty nói kiểm soát nào đã hỏng?

Hai khâu: bút toán thủ công về chi phí giao hàng và một số chi phí không phải hàng hoá khác, và việc đối chiếu các khoản phải trả dồn tích liên quan. Lỗi nằm ở thiết kế: theo 8-K, thiết kế các kiểm soát này không xét đến khả năng nhân viên lách chúng (Macy's, Inc., 2024, Item 8.01). Hồ sơ nêu thêm lỗi về thông tin: kiểm soát không lấy hoặc không tạo và dùng được thông tin liên quan, đủ chất lượng, kể cả việc xác nhận thông tin đó đáng tin (Macy's, Inc., 2024, Item 8.01).

Theo cách tôi đọc, điều này ăn khớp với việc chứng từ gốc bị làm giả. Một phép đối chiếu so số dư sổ với chứng từ; nếu người ghi sổ cũng đưa chứng từ, hai bên có thể khớp nhau. Hồ sơ không mô tả chứng từ bị làm giả ra sao, ai soát bút toán hay vì sao soát không ra; đây là suy luận của tôi.

Ngày 10/12/2024, Uỷ ban Kiểm toán của hội đồng quản trị kết luận, theo khuyến nghị của ban điều hành sau khi tham vấn công ty kiểm toán độc lập KPMG, rằng không còn dựa vào báo cáo của ban điều hành về kiểm soát nội bộ tại ngày 3/2/2024, nộp cùng báo cáo năm 10-K ngày 22/3/2024, và cả ý kiến của KPMG về hiệu quả kiểm soát nội bộ tại ngày đó (Macy's, Inc., 2024, Item 8.01). Ngoài việc lộ ra khi lập báo cáo quý III, theo NBC công ty không tiết lộ vụ việc được phát hiện bằng cách nào (Wile et al., 2024).

"Vượt quyền" là chữ của bảng framework; 8-K viết "nhân viên lách kiểm soát" và không nói chức vụ (Macy's, Inc., 2024, Item 8.01). Tôi dùng chữ đầu cho việc bỏ qua kiểm soát, không hàm ý cấp quản lý.

## Macy's cam kết sửa gì?

Ba việc đã bắt đầu, theo 8-K: đánh giá lại rủi ro nhân viên lách kiểm soát, thiết kế lại các kiểm soát cấp quy trình cho phù hợp với rủi ro đó, và kiểm tra thông tin hỗ trợ kiểm soát, kể cả xác nhận độ tin cậy của nó. Công ty nói có thể thêm biện pháp (Macy's, Inc., 2024, Item 8.01).

Theo cách tôi xếp, ba việc rơi vào ba trong năm thành phần của [khung kiểm soát nội bộ COSO](https://staging.khoi.co.uk/framework/coso-internal-control): đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông. COSO là Uỷ ban các tổ chức bảo trợ của Treadway Commission; khung của họ ban hành năm 1992 và cập nhật năm 2013 (Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission, 2013). Hồ sơ không nói các việc đó đã đi đến đâu hay hiệu quả ra sao, và tôi chưa đọc hồ sơ nào của Macy's sau ngày 11/12/2024.

## Vì sao bút toán dồn tích và đối chiếu không chặn được người cố tình?

Vì mỗi loại kiểm soát có một điểm yếu riêng, và người cố tình khai thác đúng điểm đó. Bảng tóm tắt framework của site, dựa trên COSO, nói kiểm soát ngăn ngừa như phân tách nhiệm vụ và phê duyệt có thể bị vô hiệu bởi vượt quyền hoặc thông đồng; kiểm soát phát hiện như đối chiếu và soát xét của quản lý đến muộn; kiểm soát khắc phục phụ thuộc việc thực thi sau đó [Ba loại hoạt động kiểm soát](https://staging.khoi.co.uk/framework/control-activity-types).

> **Hình:** [Ba loại hoạt động kiểm soát](https://staging.khoi.co.uk/framework/control-activity-types) (vẽ lại theo framework trong thư viện của site)

Đặt vào ca Macy's, theo cách tôi đọc: bút toán dồn tích là ước tính do một người ghi, nên cần khâu ngăn ngừa; đối chiếu khoản phải trả dồn tích là khâu phát hiện, chỉ có giá trị khi chứng từ nó so vào không do chính người ghi dựng lên. Điều chỉnh báo cáo kỳ trước và thiết kế lại quy trình là khâu khắc phục, đến sau 12 quý. Hồ sơ không nói phê duyệt hay phân tách nhiệm vụ có hay vắng, nên tôi không kết luận kiểm soát nào thất bại.

## Giám đốc tài chính SME nên kiểm gì?

Năm việc, mỗi việc trả lời một câu: nếu một người muốn giấu một khoản chi phí, bước nào cho phép họ làm vậy? Bảng kiểm là suy luận của tôi, chưa thử trên doanh nghiệp Việt Nam; cột giữa nói việc nào có gốc trong hồ sơ.

| Việc cần kiểm | Gốc trong hồ sơ | Cách làm ở SME |
|:--|:--|:--|
| Tách người ghi và người duyệt bút toán dồn tích thủ công | Điểm yếu nằm ở bút toán thủ công | Bút toán thủ công trên một mức tiền do chủ đặt cần người khác duyệt; người duyệt không phải người đối chiếu tài khoản đó |
| Lấy bằng chứng từ nguồn không qua người ghi | Hồ sơ nêu việc xác nhận độ tin cậy của thông tin | Bảng kê của hãng vận chuyển hay nhà cung cấp lấy thẳng từ họ, không qua thư mục của kế toán |
| So số dư dồn tích với nhịp hoạt động | Sai sót cộng dồn nhiều quý | Mỗi tháng so số dư với số chuyến hay số đơn lấy từ hệ thống khác sổ kế toán |
| Soát hoá đơn đến sau kỳ | Không có trong hồ sơ | Hoá đơn tháng sau cho dịch vụ tháng trước phải khớp khoản đã dồn tích |
| Mở đường tố giác không qua kế toán trưởng | Không có trong hồ sơ; hồ sơ không nói có tố giác hay không | Một địa chỉ thư hay số điện thoại tới chủ hoặc hội đồng, ghi trong nội quy |

Ví dụ giả định để thấy việc thứ ba. Một công ty phân phối đồ uống 80 nhân viên, không tên, do tôi bịa, giao khoảng 1.000 chuyến mỗi tháng, mỗi chuyến 0,6 triệu đồng. Hãng vận chuyển gửi hoá đơn chậm khoảng một tháng, nên cuối tháng số dồn tích đúng xấp xỉ chi phí các chuyến chưa có hoá đơn. Đây chỉ là một cách ước tính bị thấp đi, không phải cách Macy's làm.

| Cuối tháng | Số chuyến | Dồn tích đúng (triệu đồng) | Dồn tích ghi sổ (triệu đồng) | Ghi sổ so với đúng |
|:--|--:|--:|--:|--:|
| 1 | 1.000 | 600 | 600 | 100% |
| 2 | 1.050 | 630 | 610 | 97% |
| 3 | 1.080 | 648 | 600 | 93% |
| 4 | 1.100 | 660 | 590 | 89% |
| 5 | 1.120 | 672 | 580 | 86% |
| 6 | 1.140 | 684 | 570 | 83% |

Nhìn riêng số dư, nó trông ổn định, chỉ giảm 5% từ 600 xuống 570, trong khi số chuyến tăng 14%. Sau sáu tháng chênh 114 triệu đồng, khoảng 17% chi phí một tháng.

Cách này hợp nếu phòng kế toán có từ hai người, hoặc chủ sẵn sàng tự duyệt các bút toán thủ công lớn. Không hợp nếu công ty chỉ có một kế toán và chủ không đọc báo cáo: việc thứ nhất khi đó không làm được, các việc còn lại yếu đi.

## Đào sâu: tôi đã đọc gì, và chưa kiểm được gì?

Ngày 3/11/2026 tôi đọc toàn văn thông cáo ngày 25/11/2024 (Exhibit 99.1 của một báo cáo nộp SEC trên EDGAR) và phần văn bản chính của 8-K ngày 11/12/2024. Số liệu về vụ việc lấy từ hai tài liệu đó, trừ các chi tiết chỉ có ở NBC: lợi nhuận ròng 105 triệu USD, lời của người đứng đầu công ty, thông tin từ nguồn giấu tên, và việc công ty không nói vụ việc được phát hiện ra sao. Tôi đọc trọn bài NBC, vốn ngắn.

Tôi không đọc Exhibit 99.1 và 99.2 đính kèm 8-K (thông cáo kết quả kinh doanh và báo cáo tài chính điều chỉnh), nên không biết 151 triệu USD chia theo quý ra sao. Tôi cũng chưa đọc báo cáo năm 10-K nào, nên không biết kế hoạch khắc phục đã đi đến đâu. Về COSO, tôi chỉ đọc trang giới thiệu, không đọc khung gốc, vốn bán có phí; năm thành phần và bảng ba loại kiểm soát lấy từ bản tóm tắt framework của site.

Bài không chứng minh rằng thiếu phân tách nhiệm vụ gây ra vụ việc, vì hồ sơ không nói gì về điều đó. Nó chỉ cho thấy một ca có tài liệu, trong đó công ty tự nhận kiểm soát được thiết kế mà không tính đến người lách chúng.

## Câu hỏi thường gặp

### Vì sao sai sót được coi là không trọng yếu mà vẫn có yếu kém trọng yếu?

Hai kết luận trả lời hai câu hỏi khác nhau. Trong 8-K, Macy's xét theo SAB 99 và SAB 108 rồi kết luận sai sót không trọng yếu với bất kỳ kỳ năm hay kỳ giữa niên độ nào, với lý do gồm việc không ảnh hưởng doanh thu thuần hay xu hướng lợi nhuận; yếu kém trọng yếu thì được gắn với thiết kế kiểm soát (Macy's, Inc., 2024, Item 2.02 và Item 8.01). NBC đặt khoản này cạnh lợi nhuận ròng 105 triệu USD của năm tài chính gần nhất (Wile et al., 2024); 151 triệu USD là cộng dồn nhiều năm nên phép so không cùng kỳ. Hồ sơ không giải thích thêm cách hai kết luận khớp nhau.

### Người nhân viên đó có hưởng lợi cá nhân hay có đồng phạm không?

Hồ sơ nộp SEC không nói về động cơ. Thông cáo ngày 25/11/2024 chỉ ghi điều tra chưa thấy nhân viên nào khác liên quan (Macy's, Inc., 2024, Other Corporate Developments). Theo NBC, trong cuộc họp báo cáo kết quả, người đứng đầu công ty nói nhân viên này hành động một mình và không vì lợi ích cá nhân; nguồn giấu tên của NBC kể người đó nói với điều tra viên rằng lúc đầu mình mắc lỗi rồi cố ý ghi sai để che lỗi (Wile et al., 2024). Tôi coi đây là lời kể của công ty và nguồn tin, chưa phải kết luận trong hồ sơ.

### SME không có kiểm toán độc lập nên bắt đầu từ đâu?

Macy's nêu ba bước khắc phục: đánh giá lại rủi ro nhân viên lách kiểm soát, thiết kế lại kiểm soát ở cấp quy trình, và kiểm tra độ tin cậy của thông tin mà kiểm soát dựa vào (Macy's, Inc., 2024, Item 8.01). Theo cách tôi đọc, ba bước này áp dụng được cho SME. Nên chọn một tài khoản ước tính do một người tự ghi, như dồn tích vận chuyển hay hoa hồng, và chạy ba bước đó ở đó trước.

## Tài liệu tham khảo

- Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission (2013) *Internal Control – Integrated Framework*. Available at: https://www.coso.org/guidance-on-ic.
- Macy's, Inc. (2024) *Form 8-K, current report, 11 December 2024*. Washington, DC: U.S. Securities and Exchange Commission. Available at: https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/794367/000162828024050691/n-20241211.htm (Accessed: 2 November 2026).
- Macy's, Inc. (2024) *Macy's First 50 locations achieve third consecutive quarter of positive comparable sales; Company delays third quarter 2024 earnings release and conference call*. Press release, 25 November 2024. Available at: https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/794367/000079436724000199/finalm3q24preliminaryearni.htm (Accessed: 2 November 2026).
- Wile, R., Kopack, S. and Repko, M. (2024) *Macy's confirms rogue employee hid $151 million in expenses over three years*. News article. Available at: https://www.nbcnews.com/business/business-news/macys-confirms-rogue-employee-hid-151-million-expenses-three-years-rcna183731 (Accessed: 2 November 2026).

---

Bản HTML chuẩn: https://staging.khoi.co.uk/blog/macys-vuot-kiem-soat-chi-phi