Mô hình tảng băng
Khi cùng một vấn đề cứ quay lại dù đã sửa nhiều lần, trưởng nhóm hay chủ doanh nghiệp nên hỏi những câu nào để tìm ra cấu trúc và niềm tin đang tạo ra nó?
- Xuất xứ
- Goodman, 1997; Cunliff, 2004
- Loại sơ đồ
- Quy trình theo giai đoạn
- Cấp độ phân tích
- Nhóm
Sơ đồ
Mô hình tảng băng
- Từ trên xuống
- Sự kiệnChuyện gì đã xảy ra? Phần nhìn thấy được.
- Mô thứcChuyện gì đã lặp lại? Xu hướng nào đã xuất hiện?
- Cấu trúcĐiều gì đang tạo ra các mô thức? Trong tổ chức, đó thường là chính sách và quy trình.
- Mô hình tư duyNiềm tin, giá trị và giả định nào đứng sau các cấu trúc, và định hình cách ta hiểu phần trên?
Khi nào dùng, khi nào không
Nên dùng khi
Goodman nêu các đặc điểm của vấn đề hợp với tư duy hệ thống: quan trọng, mãn tính chứ không phải sự cố một lần, đã quen và có lịch sử rõ, và trước đó đã có người thử giải quyết mà không thành. Hãy mời người từ nhiều bộ phận cùng mô tả vấn đề, vì mô hình tư duy của họ có thể khác bạn nhiều.
Cạm bẫy
Bắt đầu bằng việc tìm người có lỗi. Goodman khuyên tránh quy trách nhiệm và hỏi: 'Điều gì ở vấn đề này mà chúng ta chưa hiểu?'. Các tác giả vẽ tảng băng từ ba đến sáu tầng; bản ba tầng của Goodman gộp mô hình tư duy vào cấu trúc.
Nguồn
Tài liệu tham khảo
Xếp A–Z theo họ tác giả, kiểu Harvard. Nguồn có DOI thì link https://doi.org/…; nguồn không có DOI thì link trang nguồn hoặc ghi rõ không có DOI.
- Cunliff, E. (2004) ‘Connecting systems thinking and action’, The Systems Thinker, 15(2), pp. 7–10.Không có DOIthesystemsthinker.comĐược trích trong 1 bài
- Goodman, M. (1997) ‘Systems thinking: what, why, when, where, and how?’, The Systems Thinker, 8(2), pp. 6–7.Không có DOIthesystemsthinker.comĐược trích trong 1 bài